Trầm cảm

Trầm cảm, còn gọi là rối loạn trầm cảm, không chỉ là nỗi buồn thông thường. Nó ảnh hưởng đến cách bạn cảm nhận và suy nghĩ, cũng như cách bạn thực hiện các sinh hoạt hằng ngày như ngủ, ăn hoặc làm việc. Trầm cảm có thể xảy ra với bất kỳ ai, dù ở độ tuổi, hoàn cảnh hay mức thu nhập nào (NIMH).

Các nghiên cứu gợi ý đây là sự kết hợp của các yếu tố di truyền, sinh học, môi trường và tâm lý. Trầm cảm không phải là sự yếu đuối, và cũng không phải là lười biếng.

Nhiều người mô tả trầm cảm như cảm giác nặng nề, trống rỗng hoặc tê liệt. Những điều từng mang lại niềm vui có thể trở nên nhạt nhòa. Suy nghĩ có thể chậm lại, và những việc nhỏ có thể trở nên quá lớn. Một số người dễ cáu hoặc bồn chồn hơn là buồn, và một số cảm thấy tội lỗi hoặc vô giá trị mà không có lý do rõ ràng.

Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH) liệt kê những dấu hiệu thường gặp sau:

• Tâm trạng thấp, lo âu hoặc “trống rỗng” không dịu đi
• Cảm thấy tuyệt vọng hoặc bi quan
• Dễ cáu gắt hoặc bồn chồn
• Cảm thấy tội lỗi, vô giá trị hoặc bất lực
• Mất hứng thú hoặc niềm vui trong sở thích và các hoạt động
• Mệt mỏi hoặc ít năng lượng
• Khó tập trung, ghi nhớ hoặc đưa ra quyết định
• Ngủ quá ít hoặc quá nhiều, hoặc thức dậy rất sớm
• Thay đổi về cảm giác thèm ăn hoặc cân nặng
• Đau nhức, đau đầu hoặc các vấn đề tiêu hóa không rõ nguyên nhân
• Ý nghĩ về cái chết hoặc tự tử

Ở người lớn tuổi, nỗi buồn đôi khi không phải là điều họ nói đến nhiều nhất, nên trầm cảm có thể bị bỏ sót.

Trầm cảm có thể điều trị được. NIMH liệt kê thuốc và liệu pháp trò chuyện là các lựa chọn chính, và các liệu pháp kích thích não dành cho một số người có trầm cảm chưa cải thiện với các cách điều trị khác. Giấc ngủ đều đặn, vận động, thời gian ở ngoài trời và sự kết nối với người khác có thể hỗ trợ quá trình hồi phục, nhưng không thay thế được việc chăm sóc khi triệu chứng nặng.

Hãy cân nhắc gặp bác sĩ hoặc nhà trị liệu nếu bạn cảm thấy như vậy gần như cả ngày, hầu như mỗi ngày, trong hai tuần trở lên, hoặc nếu điều này đang cản trở cuộc sống. Nếu bạn có ý nghĩ về cái chết hoặc tự tử, xin hãy tìm sự giúp đỡ ngay: hãy gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống (ở Việt Nam: 115; ở Hoa Kỳ: 911 hoặc 988). Bạn cũng có thể tìm đường dây hỗ trợ tại findahelpline.com.

• National Institute of Mental Health (NIMH). Depression
• National Institute of Mental Health (NIMH). Depression (publication)
• American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.).