Dựa trên thế mạnh và giải pháp
Dựa vào thế mạnh và những lý do riêng của bạn để thay đổi.
Tìm hiểu › Tâm lý học › Các loại hình trị liệu › Dựa trên thế mạnh và giải pháp
Mở từng phương pháp một.
Khoảng 3 phút đọc
Các phương pháp này tin rằng bạn có nguồn lực, khả năng phục hồi tâm lý và khả năng tạo ra tương lai bạn mong muốn, bắt đầu từ bây giờ.
Hầu hết nhà trị liệu kết hợp nhiều phương pháp. Một phương pháp có hiệu quả đến đâu còn tùy vào từng người và vấn đề họ gặp phải. Hãy hỏi một nhà trị liệu có chuyên môn và được phép hành nghề xem họ sẽ dùng phương pháp nào cho bạn, và vì sao. Xem Cách chọn nhà trị liệu.
Tập trung vào giải pháp
Dựa vào những điều đang hiệu quả
Không phải lúc nào bạn cũng cần hiểu sâu một vấn đề mới giải quyết được nó. Khi tập trung vào thế mạnh, những thành công trong quá khứ và tương lai bạn mong muốn, bạn có thể tìm ra giải pháp nhanh hơn bạn tưởng. Sự thay đổi diễn ra mọi lúc. Chúng ta chỉ cần nhận ra nó.
Khi nào có thể hữu ích
- Muốn có kết quả thực tế, nhanh chóng
- Cảm thấy quá tải và cần một điểm bắt đầu
- Mục tiêu ở trường, công việc hoặc trong các mối quan hệ
- Xây dựng sự tự tin và động lực
Một buổi trị liệu diễn ra như thế nào
Nhà trị liệu sẽ đặt những câu hỏi có sức mạnh: “Nếu một phép màu xảy ra trong đêm, điều gì sẽ khác đi?” “Trên thang điểm từ 1–10, hiện giờ bạn ở đâu?” “Hãy kể về một lần vấn đề ấy không xuất hiện.” Những câu hỏi này chuyển sự chú ý của bạn từ điều chưa ổn sang điều có thể.
Quá trình chữa lành diễn ra như thế nào
Nhận ra thế mạnh và những ngoại lệ → hình dung tương lai mong muốn → những bước nhỏ, khả thi → đà tiến tới thay đổi
Ai đã phát triển phương pháp này
Steve de Shazer và Insoo Kim Berg (thập niên 1980)
Điều nên biết
Liệu pháp tập trung vào giải pháp thường ngắn, thông thường khoảng 3 đến 8 buổi. Nhiều người thấy liệu pháp này thiết thực, dù bằng chứng mạnh hơn với một số vấn đề so với những vấn đề khác.
Vấn đáp tạo động lực (Motivational Interviewing)
Tìm ra lý do của riêng bạn để thay đổi
Khi có người bảo bạn phải thay đổi, bạn sẽ muốn chống lại. Nhưng khi tự khám phá lý do của mình, động lực đến một cách tự nhiên. Vấn đáp tạo động lực (Motivational Interviewing, MI) là một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng, tôn trọng, giúp bạn khám phá sự lưỡng lự của mình và tìm ra “lý do vì sao” của riêng bạn để thay đổi.
Khi nào có thể hữu ích
- Lưỡng lự về việc thay đổi
- Sử dụng chất gây nghiện và các hành vi gây nghiện
- Thay đổi các hành vi liên quan đến sức khỏe
- Cảm thấy bị người khác thúc ép thay đổi nhưng chưa sẵn sàng
Một buổi trị liệu diễn ra như thế nào
Nhà trị liệu sẽ không thuyết giảng hay thuyết phục. Thay vào đó, họ sẽ hỏi những câu hỏi mở, phản chiếu lại điều họ nghe được, và giúp bạn cân nhắc ưu và nhược điểm của việc thay đổi theo cách của riêng bạn. Bạn sẽ khám phá điều quan trọng nhất với mình và điều bạn sẵn sàng làm.
Quá trình chữa lành diễn ra như thế nào
Khám phá sự lưỡng lự một cách an toàn → tìm ra động lực của riêng mình → xây dựng cam kết → thay đổi từ chính mình
Ai đã phát triển phương pháp này
William R. Miller và Stephen Rollnick (thập niên 1980–1990)
Điều nên biết
Vấn đáp tạo động lực (MI) thường được kết hợp với các liệu pháp khác. Đây có thể là điểm khởi đầu hữu ích khi bạn chưa chắc mình đã sẵn sàng thay đổi.
Liệu pháp nhận thức hành vi dựa trên thế mạnh
Xây dựng khả năng phục hồi từ những điều vốn đã vững vàng
Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) truyền thống tập trung vào việc sửa chữa những gì bị hỏng. CBT dựa trên thế mạnh đảo ngược điều đó: bắt đầu bằng việc nhận ra những thế mạnh và khả năng phục hồi sẵn có của bạn, rồi dùng chúng làm nền tảng để đối mặt với thử thách. Bạn không bắt đầu từ con số không. Bạn đã có sẵn những nguồn lực.
Khi nào có thể hữu ích
- Xây dựng sự tự tin và niềm tin vào năng lực của bản thân
- Hồi phục và khả năng phục hồi tâm lý sau những lần vấp ngã
- Ứng phó với căng thẳng bằng những thế mạnh sẵn có
- Muốn một cách tiếp cận trị liệu tích cực, giúp bạn thêm sức mạnh
Một buổi trị liệu diễn ra như thế nào
Nhà trị liệu giúp bạn nhận ra những thế mạnh mà bạn có thể đã bỏ qua, rồi hướng dẫn bạn áp dụng chúng vào những thách thức hiện tại. Bạn sẽ xây dựng một mô hình phục hồi tâm lý của riêng mình và học cách dùng nguồn lực của chính mình như những công cụ để đối mặt với khó khăn của cuộc sống.
Quá trình chữa lành diễn ra như thế nào
Khám phá những thế mạnh sẵn có → áp dụng vào thách thức hiện tại → xây dựng mô hình phục hồi tâm lý cá nhân → sự tự tin bền vững
Ai đã phát triển phương pháp này
Christine Padesky và Kathleen Mooney
Điều nên biết
Cách tiếp cận này có thể phù hợp với những người đã mệt mỏi vì cứ tập trung vào điều chưa ổn và muốn một liệu pháp mang lại cảm giác được tiếp thêm sức mạnh.
Thông tin này chỉ được cung cấp nhằm mục đích giáo dục và phản ánh hiểu biết khoa học hiện tại. Thông tin này không thay thế chẩn đoán hay điều trị của chuyên gia. Hiệu quả của trị liệu khác nhau tùy theo nhu cầu của từng người. Nếu bạn đang gặp khủng hoảng, hãy gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống (ở Việt Nam: 115; ở Hoa Kỳ: 911 hoặc 988). Bạn cũng có thể tìm đường dây hỗ trợ tại findahelpline.com.